LEEUWARDEN - Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden heeft een destijds 16-jarige verdachte veroordeeld tot een jeugddetentie van 24 maanden en een PIJ-maatregel. Hij werd verdacht van verschillende strafbare feiten, waaronder de fataal afgelopen overval op een medewerkster van een jeugdzorginstelling en een gewapende overval. De uitspraken in de zaken tegen de medeverdachten zijn al onherroepelijk.

Hoger beroep Openbaar Ministerie

De verdachte was tijdens het plegen van de strafbare feiten in 2023 nog minderjarig. Hoewel de wet de rechter de mogelijkheid biedt om 16- en 17-jarigen in uitzonderingsgevallen als volwassenen te straffen, heeft de rechtbank daar niet voor gekozen. Het Openbaar Ministerie heeft hoger beroep ingesteld tegen het vonnis van de rechtbank, omdat hij het niet eens is met het oordeel van de rechtbank om het jeugdstrafrecht toe te passen.

Dodelijke overval bij een jeugdzorginstelling

Op 14 januari 2023 ging de destijds 16-jarige verdachte samen met een ander naar een tankstation, met het plan dit te overvallen. Het tankstation bleek echter al gesloten. Daarop besloten zij om een overval te plegen bij de jeugdzorginstelling waar de 16-jarige verdachte op dat moment woonde. Daar vond een confrontatie plaats met een begeleidster, waarbij zij meermalen met een mes in haar nek is gestoken, met fatale afloop. Het hof is net als de rechtbank van oordeel dat het de 16-jarige verdachte is geweest die de messteken heeft toegebracht. De andere overvaller heeft een minderjarige bewoonster, die op het geweld was afgekomen, in bedwang gehouden en zelf ook nog geweld tegen de begeleidster gepleegd. Net als de rechtbank is het hof van oordeel dat de verdachte samen met een ander schuldig is aan de dodelijk afgelopen overval.

Ook veroordeling voor andere feiten

De verdachte wordt, zowel door de rechtbank als door het hof, ook veroordeeld voor andere strafbare feiten, te weten voor een gewapende overval op een fastfoodrestaurant, het treffen van voorbereidingshandelingen voor een overval op een tankstation, mishandelingen en een bedreiging.

Nieuw onderzoek naar de persoonlijkheid van verdachte

Omdat de verdachte meerdere malen heeft verklaard dat hij deed alsof hij stoornissen had, heeft het hof in hoger beroep een nieuw persoonlijkheidsonderzoek laten verrichten door andere gedragsdeskundigen. Dit onderzoek heeft langer geduurd dan gebruikelijk in jeugdzaken, omdat de verdachte eerst maar beperkt heeft meegewerkt.

Toepassing jeugdstrafrecht

Net als de rechtbank komt het hof komt tot het oordeel dat sprake is van zeer ernstige strafbare feiten. De gewelddadige dood van de begeleidster, een nog jonge vrouw van 26 jaar, om het leven gebracht door één van haar eigen cliënten, heeft de nabestaanden onherstelbaar leed toegebracht. Het heeft ook een grote impact gehad op haar collega’s en binnen de jeugdhulpverlening in het algemeen. Ook voor de minderjarige bewoonster is de impact enorm geweest. Zij moest getuige zijn van deze afschuwelijke gebeurtenis terwijl ze door één van de verdachten in bedwang werd gehouden.

Naar aanleiding van het nieuwe onderzoek in hoger beroep naar de persoonlijkheid van verdachte, hebben ook deze gedragsdeskundigen stoornissen bij hem vastgesteld en geadviseerd om het jeugdstrafrecht toe te passen. Mede daarom komt het hof – anders dan het Openbaar Ministerie in hoger beroep heeft gevorderd – tot het oordeel dat niet afgeweken moet worden van de hoofdregel dat bij minderjarigen het jeugdstrafrecht moet worden toegepast.

Straf en maatregel

Dit oordeel heeft tot gevolg dat de maximale straf beperkt is tot 24 maanden jeugddetentie. Het hof is zich bewust dat dit oordeel als onbevredigend kan worden ervaren, in het bijzonder voor de nabestaanden. Een ernstig feit als gekwalificeerde doodslag rechtvaardigt in zijn algemeenheid een straf van lange duur. Toch is het voor de maatschappij en voor alle betrokkenen – in het bijzonder deze nog jeugdige verdachte – van belang dat naast straffen in belangrijke mate wordt ingezet op behandeling van de verdachte. Naast de jeugddetentie legt het hof de verdachte een PIJ-maatregel (Plaatsing in een Inrichting voor Jongeren) op, omdat bij hem sprake is van ernstige psychische problematiek en het gevaar op herhaling hoog is. De deskundigen hebben verklaard dat verdachte nog te behandelen is binnen de PIJ-maatregel en dit in het belang is van een zo gunstig mogelijke verdere ontwikkeling van verdachte.

PIJ-maatregel

De PIJ-maatregel (‘jeugd-tbs’) is een behandelmaatregel voor jongeren met psychische problematiek. Wanneer het risico op herhaling bij het verstrijken van de maximale termijn onveranderd hoog is, kan de rechter de maatregel omzetten in tbs met dwangverpleging.